Het persoonlijk voornaamwoord dient voor het vervangen van een woordgroep. Daardoor gaat je tekst soepeler lopen. De volgende tekst bijvoorbeeld, loopt niet lekker:
Gisteren heb ik een appeltaart gebakken. De appeltaart was erg lekker. Om een appeltaart te bakken heb je boter, suiker, meel en appels nodig. Mijn moeder vond de appeltaart ook erg lekker. Zij zette onmiddellijk haar tanden in de appeltaart. Morgen maak ik weer een appeltaart.
Als je persoonlijke voornaamwoorden gebruikt, wordt de tekst zo:
Gisteren heb ik een appeltaart gebakken. Hij was erg lekker. Om hem te bakken heb je boter, suiker, meel en appels nodig. Mijn moeder vond hem ook erg lekker. Zij zette onmiddellijk haar tanden erin. Morgen maak ik er weer één.
Hoe doe je dat nu in het Frans?
1) Het onderwerp ( meestal aan begin van de zin, direct voor persoonsvorm) kun je vervangen door: je, tu, il, elle, on, nous, vous, ils, elles.Het blijft op z’n plek staan.
ex1. Marie mange une pomme. > Elle mange une pomme.
ex2. La pomme est verte. > Elle est verte.
ex3. Je mange une pomme.
2) Het lijd.v.w. ( geen voorzetsel ervoor en niet direct voor de pers.vorm) kun je
vervangen door: me, te, le, la, nous, vous, les, les. Plek: 1.
voor infinitif of 2. als die er niet is voor pers vorm. Zit dan aan het werkwoord waar het voor komt te staan vast.
ex1. Marie mange la pomme. > Marie la mange. > Marie ne la mange pas.
ex2. Marie veut manger la pomme. > Marie veut la manger. > Marie ne veut pas la manger.
ex.3 Marie a promis de me téléphoner.
voorzetsels:
à = aan, naar, in, op, ...
de = van, over (parler de = praten over avoir besoin de = nodig hebben)
pour = voor
contre = tegen
avec = met
sans = zonder
selon = volgens
en = naar, in
Een woordgroep waar een voorzetsel voor staat vervangen doe je zo:
3) à + persoon ( = meewerkend vw) kun je vervangen door: me, te, lui, lui, nous, vous, leur, leur. Plek: 1. voor infinitif of 2. als die er niet is voor pers vorm. Zit dan aan het werkwoord waar het voor komt te staan vast.
Let op: penser à (= denken aan) hoort niet hierbij. Dat is ook wel logisch, want "denken aan" heeft ook in het Nederlands geen meewerkend voorwerp bij zich. Zie punt 4.
ex1. Marie donne la pomme à sa soeur. > Marie lui donne la pomme. > Marie ne lui donne pas la pomme.
ex2. Marie m'a donné une pomme.
Je kunt ook het lijdend èn het meewerkend voorwerp vervangen. Ze blijven in de volgorde staan waarin ze ook in de zin stonden:
ex3. Marie donne les pommes à ses amies. > Marie les leur donne. Marie ne les leur donne pas.
4) ander voorzetsel (de, avec, sans, selon,…) + persoon. Laat het voorzetsel staan en vervang de persoon door moi, toi, lui, elle, nous, vous, eux, elles. Blijft dus op z'n plek.
ex1. Marie va au cinéma avec son amie.> Marie va au cinéma avec elle.
Let op 1: ook penser à (= denken aan) hoort hierbij. Elle pense à son frère. > Elle pense à lui.
Let op 2: C'est moi qui ai fait cela. = IK heb dat gedaan!!
C'est toi qui as fait cela. = JIJ heb dat gedaan!!
C'est lui qui a fait cela. = HIJ heeft dat gedaan!!
De formule C'est..(moi, toi).....qui kun je gebruiken om nadruk op het onderwerp te leggen. Let op het werkwoord, dat wordt vervoegd.
Let op 3: Je kunt deze pers vnw ook zonder ww, dus los gebruiken.
ex 1: Qui a fait cela? Toi? Non, pas moi!
5) "de" (= van, over) + zaak (zaak = alles wat geen persoon is) kun je vervangen door en . Dat "en" vertaal je vaak met “er” (erover, erin, er naartoe). Plek: 1. voor infinitif of 2. als die er niet is voor pers vorm. Zit dan aan het werkwoord waar het voor komt te staan vast.
Let op: parler de = praten over
ex1. Marie achète des pommes. (des = de + les) > Marie en achète. = Marie koopt ervan. (Is geen goed Nederlands. Betere vertaling: Marie koopt ze.)
ex2. Elle parle de ses vacances. > Elle en parle. > Elle n'en parle pas. = Ze praat er niet over.
6) Een ander voorzetsel
+ zaak kun je
vervangen door: y (vertaal je ook vaak met “er”). Plek: 1. voor infinitif of 2. als die er niet is
voor pers vorm. Zit dan aan het werkwoord waar het voor komt te staan vast.
ex1. J'ai passé mes vacances en Italie. > J'y ai passé mes vacances. > Je n'y ai pas passé mes vacances. = Ik heb er mijn vakantie niet doorgebracht.
oefeningen bij punt 5 en 6
Bij de gebiedende wijs bevestigend komt het pers vnw juist achter die geb wijs en me, te veranderen in moi, toi .
Donne-moi la pomme! > Donne-la-moi!
Tais-toi! = Zwijg! (se taire = zwijgen)
levez-vous! = sta op! (se lever = opstaan)
De gebiedende wijs ontkennend is wel regelmatig, dus het pers vnw komt vóór de geb wijs en me en te blijven gewoon me en te.
Ne me donne pas la pomme!
Ne me la donne pas!
Ne te tais pas! = Zwijg niet!
Ne vous levez pas!
Het persoonlijk vnw staat voor de infinitif, BEHALVE behalve als de persoonsvorm een vorm is van faire, laisser, voir of entendre; dan MOET het pers.v.n.w. voor de pers.vorm.
faire = laten doen, opdracht geven tot (actief)
laisser = laten gebeuren, toelaten (passief)
vb. Elle m´a fait entendre une
chanson. = Ze heeft me een lied laten horen.
vb. Je le vois venir. = Ik zie hem komen.
vb. Ne le laisse
pas tomber! = Laat hem niet vallen !
vb. Je l´ai entendu chanter. = Ik heb hem
horen zingen.
exercice Vervang de onderstreepte woorden door een pers.v.n.w.
1. Mon père a fait réparer le mur du jardin.
2. Je vois mon frère tomber de sa bicyclette.
3. J´entends chanter l´oiseau.
4. Laissez sortir les enfants.
5. Ne laissez pas sortir les enfants.
6. Nous avons laissé tomber le vase précieux.
7. Ne laissez pas sortir les chiens!
8. Ik heb hem laten komen.
9. Ik heb hem laten gaan.
antwoorden
1. Mon père l’a fait réparer.
2. Je le vois tomber de sa bicyclette.
3. Nous l’avons laissé tomber.
4. Je l’entends chanter.
5. Laissez-les sortir!
6. Ne les laissez pas sortir!
7. Nous l'avons laissé tomber.
8. Ne les laissez pas sortir!
8. Je l'ai fait venir.
9. Je l'ai laissé partir.
me
te
nous
vous
|
le
la
les = lijdend vw
|
lui
leur = meew vw
|
y
|
en
|
plaats in de zin:
1. vóór de infinitif (behalve bij laisser, faire, voir, entendre); anders:
2. vóór de persoonsvorm (het eerste werkwoord)
3. bij de gebiedende wijs bevestigend: erachter + me, te worden moi, toi
Oefening 1. Vervang de onderstreepte woorden. Schrijf de zin opnieuw op.
- Il était à l'heure au rendez-vous.
- Tu as déjà mis tes affaires dans cette valise?
- Tu as déjà mis tes affaires dans cette valise?
- Ma mère m'a demandé d'acheter du sel.
- Il prend toujours du poisson quand il mange au restaurant.
- Ils habitent à Bruxelles depuis 1962.
- Je donnerai les fleurs à maman.
- Je veux acheter le journal
- Veux-tu me rendre mon livre?
- On ne t'a pas donné le bon journal.
- ll ne veut pas parler de son accident.
- Vous devez répondre à cette lettre.
- Vas-tu donner cette photo à ton frère?
- Tu donnes les CD à tes amis?
oefening 2 Vertaal de zinnen die je hierboven hebt gemaakt.
oefening 3 Vertaal onderstaande zinnen. Bedenk daarvoor eerst wat de Franse zin zonder pers vnw is. Zie daarvoor aanwijzingen achter > (qqn = quelqu'un = iemand qqc = quelque chose = iets)
Ik heb hem geholpen. > aider qqn = iemand helpen
- Hij heeft mij niet geholpen.
- Hij wil me niet helpen.
- Heb je hem het boek gegeven? > donner qqc à qqn
- Nee, ik heb het hem niet gegeven.
- Ik denk aan haar. > penser à qqn, maar let op, uitzondering, is geen meewerkend vw
- Ik praat over haar. > parler de
- Ik kan ze (mijn broertjes) niet verdragen. > supporter qqn
- Ik ga erover (over het probleem) nadenken. > réfléchir à
- Ik ga erover (over het probleem) praten. > parler de
- Beloof hem om te komen. > promettre qqc à qqn promettre de = beloven om te
- Beloof hem niet om te komen!
- Beloof me om te komen!
- Beloof me niet om te komen!
- Haast je! > se dépêcher
- Haast je niet!
- Ik heb hem (papa) nodig. > avoir besoin de = nodig hebben
- Hij heeft haar een parfum gegeven. > offrir qqc à qqn
- De politie heeft daar / er de kroon ontdekt. Les policiers - découvrir - la couronne.
- Men heeft mij beschuldigd. > accuser qqn
- Heb JIJ dat gedaan?? Nee, IK niet! HIJ!!
- Il y était à l'heure.
- Tu y as déjà mis tes affaires?
- Tu les y as déjà mis?
- Ma mère m'a demandé d'en acheter.
- Il en prend toujours quand il mange au restaurant.
- Ils y habitent depuis 1962.
- Je les lui donnerai.
- Je veux l'acheter.
- Veux-tu me le rendre ?
- On ne te l'a pas donné.
- ll ne veut pas en parler.
- Vous devez y répondre.
- Vas-tu la lui donner ?
- Tu les leur donnes?
